السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )
55
فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )
اين جهت آن را « صناعى » مىنامند كه در علوم و صناعات به كار مىرود . وقتى در فيزيك گفته مىشود كه آب در دماى صد درجه به جوش مىآيد يا در هندسه گفته مىشود كه سه زاويهء مثلث با دو زاويهء قائمه مساوى است يا در رياضى گفته مىشود كه هر عدد زوجى قابل تقسيم به دو عدد متساوى هست در تمام اين موارد محمول وجوداً با موضوع يكى است . يعنى آب و جوش آمدن آن در دماى صد درجه وجوداً يكى هستند . و سه زاويهء مثلث با مساوى بودن آن با دو زاويهء قائمه وجوداً يكى است . همانطور كه عدد زوج بودن با قابل انقسام به دو متساوى بودن وجوداً يكى هست ؛ گرچه مفهوم موضوع و محمول در تمام اين قضايا مختلف مىباشند . اقسام وجود متن وهاهنا نكتةٌ يجب التنبيه عليها ، وهي : أنّه . . . وحدة الكثير المستحيلة عقلًا . ترجمه در اينجا يك نكتهء ديگر وجود دارد كه آگاهى دادن به آن ضرورى است . و آن اين است كه در مباحث سابق « 1 » گذشت كه وجود ، تقسيم مىشود به فى نفسه و فى غيره و ( قسم نخست ) نيز تقسيم مىشود به لنفسه و لغيره كه همان وجود نعتى است . و نيز از پيش گذشت كه ممتنع است دو ماهيت به وجود واحد نفسى موجود شود به اين كه وجود واحد بخواهد طارد عدم از دو ماهيت متباين باشد . و اين همان واحد بودن شىء كثير است كه عقلًا محال مىباشد . شرح : در اينجا يك نكته را با ذكر يك مقدمه توضيح مىدهند . و آن اين است كه در
--> ( 1 ) . فصل اول و سوم از مرحلهء دوم